Artykuł z bazy wiedzy
Montujemy bezprzewodowe sondy paliwa.
Kontrola paliwa, czyli sonda paliwowa w akcji
Dokładną kontrolę paliwa w zbiorniku daje sonda paliwa połączona z lokalizatorem GPS. Sonda pokazuje, ile paliwa kierowca wlał i ile ubyło, z godziną i pozycją pojazdu. Mierzy też przy wyłączonym silniku, więc widać ubytek na postoju. Pływak i magistrala CAN wykrywają tankowania z błędem 5–10%, prawidłowo zamontowana sonda z błędem około 1–2%.
Sonda w porównaniu z pływakiem i CAN
Zalety sondy
- Mierzy przy wyłączonym silniku i stacyjce, więc widać ubytek także na postoju.
- Błąd około 1–2% zamiast 5–10%.
- Z lokalizatorem GPS: godzina i pozycja każdego tankowania i ubytku.
Wady sondy
- Ingerencja w zbiornik: większość sond wymaga wywiercenia otworu (wyjątek to sonda ultradźwiękowa pod zbiornikiem).
- Koszt: sonda kosztuje mniej więcej tyle co lokalizator GPS, a pływak jest w pojeździe fabrycznie.
- Sabotaż: sondę przewodową kierowca może celowo uszkodzić, np. przecinając przewód. Sonda bezprzewodowa nie ma kabla, więc jest na to odporniejsza.
- Trudniejszy montaż sondy przewodowej. Niekiedy trzeba wymontować zbiornik.
Wykres sondy i pływaka
Wykres sondy w zbiorniku
Wykres z sondy jest płynny. Widać na nim, jak zużycie paliwa zmienia się z obciążeniem pojazdu. Dane z kart paliwowych zaimportowane do systemu pozwalają automatycznie porównać je z tankowaniami i szybko wychwycić niezgodności.
Wykres pływaka w zbiorniku
Ten wykres pochodzi z fabrycznego pływaka w samochodzie ciężarowym z mniejszym zbiornikiem, odczytywanego przez magistralę CAN. Komputer pojazdu uśrednia odczyty pływaka, dlatego wykres nie jest precyzyjny. Widać ogólny poziom paliwa, ale drobne ubytki łatwo przeoczyć.
Sonda paliwa: jaką wybrać?
Do samochodów ciężarowych najczęściej montuje się sondy pojemnościowe albo ultradźwiękowe, do maszyn budowlanych z nieregularnymi zbiornikami sondy ciśnieniowe. Gdy dostęp do zbiornika jest ograniczony albo nie da się go zdemontować, warto rozważyć sondę ultradźwiękową pod zbiornikiem, bo nie wymaga wiercenia. W naszej ofercie jest sonda bezprzewodowa.
Sondy różnią się zasadą pomiaru (pojemnościowa, ciśnieniowa, ultradźwiękowa) i sposobem połączenia z lokalizatorem GPS, przewodem albo bezprzewodowo przez Bluetooth (BLE).
Każda sonda mierzy dokładniej niż pływak, z błędem około 1–2%. Niektórzy producenci podają nawet 0,5%, ale w zwykłej eksploatacji, np. przy zmianach temperatury, dokładność spada. To, czy sonda wykryje tankowania, ubytki i wycieki, zależy też od starannego montażu i doboru sondy do kształtu zbiornika.
Sonda Bluetooth (BLE)
Sonda BLE przesyła pomiar do lokalizatora GPS bez przewodu i działa na własnej baterii. Montuje się ją na zbiorniku albo w jego wnętrzu. Jest odporna na uszkodzenia mechaniczne i sabotaż.
Zalety
- Bez kabla: odporna na sabotaż, odcięcie i zwarcie.
- Mierzy także po odcięciu akumulatora (np. wyłączeniu hebla).
- Nie ulega przypadkowym uszkodzeniom przy pracach serwisowych w pojeździe lub maszynie.
- Prosty montaż, także w zbiornikach o nietypowych kształtach.
- 5–7 lat pracy na baterii.
Sondy przewodowe
Sondy przewodowe montujemy tylko na wyraźne życzenie klienta. W naszej ofercie są sondy bezprzewodowe.
Sonda pojemnościowa
Sonda ma dwie aluminiowe rurki, które działają jak kondensator. Paliwo wpływa między rurki, a gdy zmienia się jego poziom, zmienia się pojemność kondensatora.
Zalety
- Prosta konstrukcja.
- Łatwy i szybki montaż.
- Najniższy koszt spośród sond.
Wady
- Sygnał zależy od jakości, długości i starzenia się kabla oraz od wilgotności.
- Zanieczyszczenia w rurkach zmieniają pojemność i obniżają dokładność.
- Nie pasuje do zbiorników o nieregularnych kształtach.
Sonda ciśnieniowa
Sonda ciśnieniowa (hydrostatyczna) porównuje ciśnienie paliwa na membranie z ciśnieniem powietrza. Czujnik jest zamocowany na sztywnej rurce albo leży swobodnie na dnie zbiornika.
Zalety
- Mało wrażliwa na skład i zabrudzenia paliwa.
- Duża dokładność i stabilność przez długi czas.
- Duży zakres pomiaru, dobra do wysokich zbiorników.
Wady
- Trudniejszy i dłuższy montaż.
- Łatwiej ją uszkodzić, co podnosi koszty utrzymania.
Sonda ultradźwiękowa
Sonda ultradźwiękowa mierzy czas, w jakim impuls z czujnika dociera do powierzchni paliwa. Czujnik montuje się na górze zbiornika, na jego dnie albo pod dnem. Montaż pod dnem jako jedyny nie wymaga ingerencji w zbiornik.
Zalety
- Pod zbiornikiem: bez wiercenia.
- Łatwy montaż także w maszynach budowlanych, autobusach i zbiornikach o nietypowym kształcie lub trudnym dostępie.
- Mierzy też LPG i CNG.
- Duża dokładność i stabilność.
Wady
- Wyższa cena całego zestawu do kontroli paliwa.
- Kabel i czujnik pod zbiornikiem można uszkodzić.
Sonda analogowa czy cyfrowa?
To podział sond przewodowych według sposobu podłączenia do lokalizatora GPS. W środku każda sonda przetwarza sygnał cyfrowo. Różni je tylko wyjście, analogowe albo cyfrowe.
Sonda analogowa
Najczęstsze wyjście to napięcie 0–10 V (spotyka się też inne zakresy) albo prąd 4–20 mA. Sygnał jest proporcjonalny do ilości paliwa.
Zalety
- Łatwa instalacja, pasuje do większości lokalizatorów GPS.
Wady
- Brak kalibracji w litrach.
- Podatna na zakłócenia i uszkodzenia. Sygnał zależy od kabla i warunków zewnętrznych.
- Łatwo ją zniszczyć, np. paralizatorem przyłożonym do wiązki kabli.
Sonda cyfrowa
Sonda cyfrowa przesyła do lokalizatora gotowy wynik jako dane, np. przez złącze RS485.
Zalety
- Wynik w litrach (sondę kalibruje się przy montażu).
- Zdalna zmiana oprogramowania i parametrów.
- Wskazania nie zależą od starzenia się kabla.
- Duża odporność na zakłócenia (zwłaszcza RS485) i na próby zniszczenia, np. paralizatorem.
- Bez przetwarzania cyfrowo-analogowego, więc dokładniejsza.
Wady
- Trudniejszy montaż i kalibracja.
- Nie każdy lokalizator GPS obsługuje RS485.
Problemy z sondą paliwową: przyczyny i rozwiązania
Sonda paliwa: zapłaciłem, a nie działa
Najczęstsza przyczyna to sonda zamontowana z dala od środka zbiornika. Czujnik sondy musi być na środku zbiornika. W innym miejscu sonda pokazuje poziom paliwa niewiele lepiej niż pływak, a pieniądze wydane na monitoring nie dają kontroli paliwa.
Dlaczego miejsce montażu jest tak ważne
W czasie jazdy zużycie paliwa podaje też magistrala CAN. Na postoju jedyną kontrolą jest sonda, bo mierzy cały czas. Gdy zbiornik stoi równo, miejsce sondy nie ma dużego znaczenia. Gdy jest pochylony, sonda z boku zbiornika pokazuje błędny poziom. Kierowcy o tym wiedzą i pochylają pojazd, np. na krawężniku albo poduszkami pneumatycznymi, żeby ukryć kradzież paliwa.
Dlaczego montażyści często błędnie instalują sondy?
Część montażystów nie wie, jakie znaczenie ma miejsce sondy, i montuje ją tam, gdzie jest wygodniej. Inni dobierają zły typ sondy do zbiornika i montują ją „jakoś”.
Źle zamontowaną sondę niektóre firmy ukrywają, uśredniając pomiary filtrem czasowym w sondzie albo matematycznie w systemie. Uśrednianie zaciera jednak drobne kradzieże paliwa i osłabia kontrolę.
Uszkodzenia sondy i jak się chronić
Sondę paliwa, jak każde urządzenie, można uszkodzić mechanicznie, chemicznie albo elektronicznie. Na niektóre metody nie ma skutecznej ochrony. Sonda bez kabla jest odporniejsza, bo nie ma przewodu, który da się odciąć albo zewrzeć.
Zniszczenie albo uszkodzenie cudzej rzeczy to przestępstwo z art. 288 Kodeksu karnego, zagrożone karą do 5 lat pozbawienia wolności. Gdy szkoda nie przekracza 800 zł, jest to wykroczenie. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.
